Bu savolga aniq javobni fan haligacha aniqlay olgan emas. Barcha uchun birdek qoaE~llash mumkin boaE~lgan qoidaning oaE~zi yoaE~qqa oaE~xshaydi. Ammo ana shu mavzudagi tadqiqotlar olimlar uchun ham, boshqalar uchun ham qiziqarli boaE~lib tuyulishi, tabiiy. Yaponiyadagi Nagoi universiteti olimlarining fikricha, uyqu inson salomatligi va umriboqiyligini taaE?minlashda juda katta ahamiyatga egadir.
Tadqiqotchilar Yaponiyaning 45 ta tumanidan 110 ming kishini jalb qilgan holda ish olib borishdi. Ular olingan natijalarni qaytadan sinchkovlik bilan oaE~rganishga kirishdilar: uyquning kasalliklar yoxud oaE~lim bilan bogaE~liqlik jihatlari nimada? Shu narsa maaE?lum boaE~ldiki, sutka mobaynida olti soatdan yetti yarim soatgacha uxlaydiganlar eng sogaE~lom kishilar ekan. OaE~lim hodisasi bunday kishilarda juda kam uchraydi. Surunkali ravishda uyqusizlik dardiga yoaE~liqqanlar jiddiy xavf-xatarga uchrashlari aniq. Kimki 4aE"5 soatdan kam uxlasa, oaE~z umrining 1,6 marta  qisqarishiga sababchi boaE~lishi mumkin. Bu maaE?lumotlar zamirida azaliy qonuniyat borligini inkor eta olmaymiz: toaE~laqonli dam ololmagan kishining tanasi darmonsizlanishi tabiiy. Tadqiqotning yana bir jihati hayratomuz. Bu koaE~pchilikning toaE~yib-toaE~yib va koaE~proq uxlash kerak, degan fikriga tamoman ziddir. Muttasil ravishda sutkasiga 9aE"10 soatlab uxlash, bu umrni 1,7aE"1,9 barobar kamaytirishga olib keladi. Uyquni yaxshi koaE~ruvchilar oaE~rtasidagi oaE~limning yuqoriligi sabablarini tushuntirish oson. Shuni nazardan qochirmaslik kerakki, uzoq uxlovchilarning aksariyati sogaE~ligida jiddiy muammosi boaE~lgan kishilardir.

KoaE~pchilik olimlarning taxminiga qaraganda, uyquning davomiyligi unchalik muhim emas. Uyquning qayerda, qanday holatda, demak, sifati sogaE~likka, jumladan, kishining A"ichki biologik soatiA"ga taaE?sir koaE~rsatishi mumkin. Har bir kishi oaE~zining nasliy jihatdan shakllangan uyqusi va tetiklik ritmiga ham ega. (Bu hammaga tanish boaE~lgan holat aE" A"soaE~fitoaE~rgaE~ay (tongda uygaE~onuvchi) va A"boyoaE~gaE~liA" (kech turuvchi)ning uyqusini eslatadi). Ana shu ritmning buzilishi oqibatida tez-tez yurak-qon tomirlari, asab, endokrin, umumiy maaE?noda desinxronoz deb aytish mumkin boaE~lgan kasalliklar kelib chiqadi. Bu kasalliklarning eng murakkab holatlarida maxsus xronbiologiya fani shugaE~ullanadi. Shuni bilish muhimki, desinxronoz sogaE~lik uchun xavfli boaE~lib, u organizmning quvvatini keskin tushirib yuboradi, surunkali kasalliklarga duchor etadi.

Xulosa aniq boaE~ldi: siz uchun odat tusiga kirgan sogaE~lom turmush tarzidan hech qachon chekinmang, uyqudagi joyingiz oaE~zgarmagani maaE?qul, shunda siz xotirjamgina charchogaE~ingizni chiqarasiz. Sizning qancha vaqt uxlashingizni esa organizmingizdagi ehtiyoj hal qiladi. Tanangizdagi A"menA" sizga hamisha uyqu bobida ham signal berib turadi. Har qalay meaE?yorida uxlagan yaxshi.

aEsMaaE?rifataEt gazetasidan olindi.











